Vandaag stond er een fragment uit Astrid Lindgrens 'Oorlogsdagboek (1939-1945)' in De Volkskrant. Daarin schrijft ze over Chamberlain, die erom bekend stond dat hij te laat was met ingrijpen om de Tweede Wereldoorlog te voorkomen. Dat deed me denken aan het fatalisme van de geschiedenis. Achteraf zien we lijnen, aankondigingen en tekenen van rampen die we voor hadden kunnen zijn, door op tijd in te grijpen. Maar die zien we sterk achteraf. Op het moment dat we in die tijd zelf zijn, zien we gevolgen van gebeurtenissen nogal eens gematigder en positiever dan ze uiteindelijk uitpakken. Hoe lastig is het op dit moment wel niet. Achteraf zeggen we misschien dat we veel sterker tegen Poetin, Trump, Netanyahu, neo-fascisten, relschoppers, vuurwerkafstekers, manfluencers, tradwives ... hadden moeten optreden om de toekomst in betere banen te hebben kunnen leiden, maar dat is achteraf. Wat heeft dit nu te maken met de Middernachtbibliotheek van Matt Haig? Dat boek gaat over keuzes make...